Ontbijt als een keizer,
lunch als een edelman
en dineer als een bedelaar.
Deze bekende uitspraak benadrukt hoe waardevol een voedzame start van de dag kan zijn. Toch betekent dit niet dat iedereen ’s morgens meteen een uitgebreid ontbijt naar binnen moet werken.
Het gaat vooral om de vraag: welke voeding geeft jou voldoende energie zonder je spijsvertering zwaar te belasten?
Binnen de Chinese geneeswijze wordt de ochtend gezien als het moment waarop de energie langzaam op gang komt. Een warm en goed verteerbaar ontbijt kan helpen om die beweging op een rustige manier te ondersteunen.
De ochtend volgens de Chinese orgaanklok
Binnen de Traditionele Chinese Geneeswijze wordt het lichaam gezien als een ritmisch systeem. Net zoals de natuur een dag- en nachtritme en verschillende seizoenen kent, hebben ook de orgaansystemen volgens de TCM momenten waarop hun functies meer op de voorgrond staan.
Dit wordt de Chinese orgaanklok genoemd.
Volgens deze indeling hoort de periode tussen 7.00 en 9.00 uur bij de Maag. Van 9.00 tot 11.00 uur staat de Milt centraal.
De Maag ontvangt en verteert de voeding. De Milt zorgt er binnen de TCM voor dat de bruikbare voedingsstoffen worden omgezet in energie, bloed en voeding voor lichaam en geest.
Daarom wordt de ochtend beschouwd als een geschikt moment om het lichaam van brandstof te voorzien.
Wat bedoelt de TCM met de Milt?
De Milt binnen de Chinese geneeswijze is meer dan alleen het anatomische orgaan. Het is een compleet functioneel systeem dat betrokken is bij:
- de vertering van voeding;
- de opname en omzetting van voedingsstoffen;
- de aanmaak van energie;
- concentratie en helder denken;
- het reguleren en vervoeren van vocht.
Wanneer de Miltenergie voldoende sterk is, kun je je na het eten gevoed en energiek voelen.
Wanneer dit systeem volgens de TCM verzwakt is, kunnen klachten ontstaan zoals:
- vermoeidheid, vooral na het eten;
- een opgeblazen of zwaar gevoel;
- een verminderde eetlust in de ochtend;
- zachte of wisselende ontlasting;
- snel blauwe plekken krijgen;
- moeite met concentreren;
- veel piekeren;
- behoefte aan zoetigheid.
Deze klachten kunnen natuurlijk verschillende oorzaken hebben. Ze betekenen niet automatisch dat er sprake is van een zwakke Miltenergie. Binnen een TCM-behandeling wordt altijd naar het volledige patroon gekeken.
Waarom wordt een warm ontbijt geadviseerd?
Binnen de Chinese voedingsleer wordt de spijsvertering vaak vergeleken met een pan die op een vuurtje staat.
De Maag ontvangt het eten en de Milt moet het vervolgens verwerken en omzetten. Wanneer de voeding al warm en bereid is, hoeft het spijsverteringssysteem volgens deze visie minder werk te verrichten.
Koude en rauwe voedingsmiddelen worden niet per definitie als ongezond gezien. Ze kunnen alleen minder goed passen bij iemand die:
- snel koud is;
- weinig energie heeft;
- vaak een opgeblazen buik krijgt;
- snel dunne ontlasting heeft;
- ’s morgens moeilijk op gang komt.
Zo iemand kan zich na een koude smoothie, yoghurt of broodmaaltijd zwaar of koud voelen, terwijl een kom havermout of soep juist prettig valt.
Iemand met veel warmte en een sterke spijsvertering kan rauwe of koele voeding soms prima verdragen. Voeding is binnen de TCM daarom nooit voor iedereen hetzelfde.
Moet je altijd ontbijten?
Niet iedereen heeft direct na het opstaan honger. Een enorm ontbijt forceren is dan ook niet nodig.
Toch kan het interessant zijn om te onderzoeken waarom je niets weg krijgt. Heb je simpelweg later trek, of eet je ’s avonds laat en zwaar? Drink je eerst veel koffie? Ben je misselijk of voelt je buik direct vol?
Soms komt de eetlust vanzelf wanneer je de dag begint met iets kleins en warms, bijvoorbeeld:
- een kop bouillon;
- wat gestoofd fruit;
- een klein kommetje havermout;
- een gekookt ei;
- warme rijstepap;
- een restje soep.
Je hoeft niet meteen van geen ontbijt naar een complete warme maaltijd over te stappen. Begin klein en kijk hoe je lichaam reageert.
Soep als ontbijt
Zelf ontbijt ik graag met soep.
Dat klinkt voor veel mensen in eerste instantie ongewoon, maar in verschillende delen van de wereld is een warme, hartige ochtendmaaltijd heel normaal.
Een lichte groente-, kippen- of misosoep kan gemakkelijk verteerbaar zijn en geeft direct warmte en vocht. Je kunt er naar behoefte wat rijst, ei, groenten of kip aan toevoegen.
Bovendien hoef je ’s morgens niet uitgebreid te koken. Maak de soep de dag ervoor en verwarm een portie bij het ontbijt.
Wat we als typisch ontbijt beschouwen, is grotendeels aangeleerd. Er is geen regel die zegt dat de ochtend altijd met brood, yoghurt of ontbijtgranen moet beginnen.
Ideeën voor een warm ontbijt
Een warm ontbijt hoeft niet ingewikkeld of tijdrovend te zijn.
Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor:
Havermoutpap
Kook havermout in water, melk of een plantaardige drank. Voeg eventueel gestoofde appel, kaneel, noten of zaden toe.
Warme rijstepap of congee
Congee is een zachte rijstpap die binnen de Chinese voedingsleer veel wordt gegeten. Je kunt hem zoet bereiden met fruit en kaneel of hartig met groenten, ei of kip.
Gestoofd fruit
Appel of peer kun je kort verwarmen met wat water en eventueel kaneel. Lekker met havermout, noten of een beetje yoghurt wanneer je die goed verdraagt.
Een ei met groenten
Een gekookt ei, omelet of roerei met wat gebakken groenten vormt een voedzaam hartig ontbijt.
Soep of restjes van de avond ervoor
Een kom soep, rijst met groenten of een kleine portie van de vorige avond kan prima als ontbijt dienen.
Het beste ontbijt is niet het meest perfecte ontbijt, maar een maaltijd die je kunt volhouden en waar je je goed bij voelt.
Eet met aandacht
Niet alleen wat je eet, maar ook hoe je eet heeft invloed op je spijsvertering.
Probeer tijd te nemen voor je ontbijt, ook al is het maar tien minuten. Ga zitten, leg je telefoon even weg en kauw rustig.
Wanneer je gehaast eet, nauwelijks kauwt of ondertussen werkt, krijgt je lichaam weinig gelegenheid om zich op de spijsvertering te richten.
Een rustig eetmoment helpt je bovendien om beter te voelen wanneer je voldoende hebt gegeten.
Probeer het zelf eens uit
Ben je vaak moe in de ochtend, snel kouwelijk of opgeblazen na het eten? Probeer dan gedurende één of twee weken een warm ontbijt.
Let daarbij op:
- je energie in de loop van de ochtend;
- je concentratie;
- het gevoel in je buik;
- je behoefte aan koffie of zoetigheid;
- hoe snel je weer honger krijgt.
Misschien merk je weinig verschil. Misschien ontdek je juist dat een warme maaltijd veel beter bij je past dan je gebruikelijke koude ontbijt.
Je hoeft daarbij geen strenge regels te volgen. De Chinese voedingsleer nodigt vooral uit om goed te observeren.
Voeding die bij je past, geeft niet alleen een vol gevoel, maar ook warmte, rust en bruikbare energie voor de rest van de dag.