Skip to content

De schildklier en behandeling met acupunctuur

De schildklier: klein orgaan, grote invloed

De schildklier is een klein, vlindervormig orgaan dat aan de voorkant van je hals ligt, net onder je strottenhoofd. Ondanks zijn bescheiden formaat (ongeveer 5 centimeter breed en 2 centimeter hoog) speelt de schildklier een enorm belangrijke rol in je gezondheid.

🧬 Ontwikkeling: al vroeg actief

Wist je dat de schildklier één van de eerste organen is die zich ontwikkelt in een embryo? Al rond de 10e week na de bevruchting begint dit orgaan te functioneren. Dat betekent dat het al actief is terwijl de meeste andere organen nog volop in ontwikkeling zijn!

⚙️ Wat doet de schildklier precies?

De schildklier produceert hormonen — voornamelijk T3 (trijoodthyronine) en T4 (thyroxine) — die bijna elke cel in je lichaam beïnvloeden. Deze hormonen regelen je stofwisseling, dus hoe snel of traag je lichaam energie verbruikt. Maar ze doen nog veel meer:

  • Ondersteunen de hersenontwikkeling (vooral bij baby’s en kinderen)

  • Beïnvloeden je hartslag

  • Reguleren je lichaamstemperatuur

  • Helpen bij groei, herstel en energieniveau

  • Sturen spijsvertering aan

  • Spelen een rol in de bloeddrukregulatie

🔄 Hoe wordt dit geregeld?

De schildklier werkt niet op zichzelf. De hypofyse in de hersenen geeft een hormoon af dat TSH (thyroïd stimulerend hormoon) heet. Dit is als het ware de ‘chef’ die de schildklier aanstuurt: “Maak meer!” of “Doe maar wat rustiger aan.”

🧠 Hormonen uit balans?

Als de schildklier te traag werkt (hypothyreoïdie), kun je last krijgen van vermoeidheid, gewichtstoename, koude handen en somberheid. Werkt hij te snel (hyperthyreoïdie), dan kun je juist hartkloppingen, gewichtsverlies, angstgevoelens of slapeloosheid ervaren.

📌 Leuke weetjes:

  • De naam “schildklier” komt van het kraakbeen erachter: het schildkraakbeen (bekend als de adamsappel).

  • Een gezond werkende schildklier maakt elke dag ongeveer 1 theelepel hormoon aan — genoeg om het hele lichaam te reguleren!

  • De schildklier is het enige orgaan in het lichaam dat jodium nodig heeft om goed te functioneren.

Hormoonassen

Voordat we overgaan tot behandeling met TCM nog even wat informatie over hormoonassen.

Wat zijn hormoonassen?

In het lichaam communiceren organen en klieren via hormonen. Sommige van die systemen vormen een soort hiërarchische keten van communicatie, die we hormoonassen noemen. Denk aan een soort commandolijn van hersenen naar organen, waarbij signalen worden doorgegeven en bijgestuurd als dat nodig is.

De drie bekendste hormoonassen zijn:

🧠 1. HPA-as (Hypothalamus – Hypofyse – Bijnieren)

Deze as speelt een hoofdrol bij stress.

  • De hypothalamus (in de hersenen) merkt stress op en geeft het signaal door aan…

  • de hypofyse, die ACTH aanmaakt, wat de…

  • bijnieren aanzet om cortisol te produceren: ons belangrijkste stresshormoon.

Langdurige activatie van deze as (chronische stress) kan het hele hormonale systeem uit balans brengen, inclusief de schildklierfunctie.

🧠 2. HPT-as (Hypothalamus – Hypofyse – Schildklier)

Dit is de as die specifiek met de schildklier te maken heeft.

  • De hypothalamus geeft TRH (thyreotropin releasing hormone) af als hij merkt dat het lichaam meer schildklierhormoon nodig heeft.

  • De hypofyse reageert daarop met TSH (thyreoïd stimulerend hormoon).

  • De schildklier maakt dan T3 en T4, die de stofwisseling en energiehuishouding van het hele lichaam reguleren.

Als er genoeg T3 en T4 in het bloed zit, krijgt de hypothalamus een seintje: “Het is genoeg” en draait hij de productie terug. Dit heet negatieve terugkoppeling.

🧠 3. HPG-as (Hypothalamus – Hypofyse – Geslachtsklieren)

Deze as regelt alles rondom vruchtbaarheid en geslachtshormonen.

  • Hypothalamus → GnRH (gonadotropin-releasing hormone)

  • Hypofyse → LH en FSH

  • Geslachtsklieren (eierstokken/testikels) → oestrogeen, progesteron, testosteron

Verstoringen in deze as kunnen invloed hebben op menstruatie, libido, vruchtbaarheid en stemming.

Waarom zijn die assen belangrijk?

De assen staan onderling met elkaar in verbinding. Als één as langdurig overbelast raakt (bijvoorbeeld door stress in de HPA-as), kan dat ook de HPT-as beïnvloeden — en dus de schildklierwerking. Dit is een van de redenen waarom stress en schildklierproblemen vaak samen voorkomen.

 

De schildklier volgens de TCM

In de westerse geneeskunde kijken we naar specifieke klieren, hormonen en feedbacksystemen. In de TCM wordt het lichaam gezien als één dynamisch geheel waarin energie (Qi) en vloeistoffen (Jin Ye) in balans moeten zijn. Hoewel de taal anders is, zijn er opvallend veel parallellen.

De hypothalamus-hypofyse-assen kun je in de TCM benaderen vanuit de interactie tussen:

  • Nier Jing (essentie) – de diepste energievoorraad van het lichaam, verbonden met groei, ontwikkeling, vruchtbaarheid en veroudering. Komt overeen met de HPG-as en deels met de HPT-as.

  • Milt en Maag – de bron van postnatale energie (Qi en Bloed). Hun goede functie ondersteunt alle andere orgaansystemen.

  • Lever Qi – reguleert de vrije stroom van energie en emoties, vergelijkbaar met hoe stress de HPA-as beïnvloedt.

  • Hart Shen (geest) – belangrijk voor mentale helderheid, slaap, stemming — het psychische aspect dat in het westen vaak onderbelicht blijft.

De schildklier in de TCM

De schildklier als orgaan wordt in de TCM niet letterlijk benoemd, maar de functie ervan komt sterk overeen met:

  • Yang van de Nier – de warmtemotor van het lichaam, verantwoordelijk voor stofwisseling, energie, temperatuurregulatie.

  • Lever Qi en Bloed – betrokken bij regulatie van emoties, hormonen en doorstroming.

  • Milt Qi – zorgt voor omzetting van voeding in energie, net als hoe de schildklier stofwisseling beïnvloedt.

Een verstoring in de HPT-as (bv. bij hypothyreoïdie) kan in de TCM dus worden gezien als:

  • een deficiëntie van Nier Yang (kou, vermoeidheid, traagheid),

  • of stagnatie van Lever Qi (emotionele spanning, onregelmatige hormonen),

  • of een combinatie.

Acupunctuur kan een positieve bijdrage leveren aan het herstellen van de balans in bovengenoemde systemen. 

Hierbij krijg je altijd een gedegen advies op gebied van leefstijl en voeding.